Podeszwa z bieżnikiem - kiedy jest potrzebna dziecku?

Wyraźny bieżnik przydaje się dziecku przede wszystkim na miękkim, luźnym i śliskim podłożu: w błocie, na mokrej trawie, śniegu, leśnej ścieżce czy kamieniach. Na suchym chodniku, w szkole czy na przedszkolnej sali głęboki bieżnik zwykle nie jest potrzebny. I co ważne: terenowa podeszwa wcale nie musi być gruba i sztywna. Dobrze zaprojektowane buty dziecięce mogą łączyć mocny bieżnik, ochronę stopy i dużą elastyczność.

W sklepie często słyszymy: „chcę but z porządnym bieżnikiem, żeby dziecko się nie ślizgało". Wtedy dopytujemy: gdzie właściwie będzie w nim chodziło? Bo nie istnieje jeden najlepszy bieżnik na każdą nawierzchnię, tak samo jak nie istnieje jedna najlepsza podeszwa dla każdego dziecka.

Szczególnie często to pytanie pojawia się przed wyjazdem w góry. Rodzice szukają wtedy „prawdziwego buta trekkingowego" i zakładają, że skoro będzie las, kamienie i korzenie, podeszwa powinna być gruba, twarda i mocno terenowa. Tymczasem przy zwykłej rodzinnej wycieczce najczęściej wcale nie trzeba tak daleko odchodzić od tego, czego szukamy w dobrym dziecięcym bucie na co dzień.

Co właściwie daje bieżnik?

Bieżnik to wzór na spodzie podeszwy: rowki, wypustki, krawędzie i nacięcia. Jego zadaniem jest przede wszystkim poprawienie przyczepności do konkretnego rodzaju podłoża.

Na miękkiej nawierzchni wypustki mogą zagłębić się w ziemię, błoto czy śnieg. Na kamieniach znaczenie ma nie tylko ich wysokość, ale również rozmieszczenie, kształt i mieszanka, z której wykonano podeszwę.

Dlatego patrzenie wyłącznie na to, jak głęboki jest bieżnik, niewiele nam mówi.

Dwie podeszwy mogą wyglądać podobnie, a zachowywać się zupełnie inaczej. Jedna będzie miękka i elastyczna, druga na zimnie zrobi się twarda. Jedna będzie bardzo dobrze trzymała mokry kamień, inna lepiej poradzi sobie w błocie.

Bieżnik jest więc jednym z elementów podeszwy, a nie osobnym wyznacznikiem jakości buta.

Kiedy wyraźniejszy bieżnik naprawdę się przydaje?

Najprościej: wtedy, kiedy podłoże daje mu coś, czego może się „złapać".

Przy deszczowej pogodzie często odpowiedni bieżnik znajdziemy już w zwykłych butach przejściowych, butach na deszcz czy kaloszach.

Nie szukamy jednak największych możliwych wypustek. Szukamy podeszwy odpowiedniej do zadania.

Czy większy bieżnik oznacza lepszą przyczepność?

Nie.

To jeden z tych parametrów, które łatwo oceniać wzrokiem: podeszwa z dużymi wypustkami wygląda „porządniej" i bardziej terenowo. Ale przyczepność zależy od znacznie większej liczby rzeczy.

Liczą się między innymi:

•    rodzaj nawierzchni,

•    materiał i mieszanka podeszwy,

•    temperatura,

•    kształt oraz rozmieszczenie wypustek,

•    elastyczność podeszwy,

•    powierzchnia, która rzeczywiście styka się z podłożem.

Dlatego agresywny bieżnik zaprojektowany do miękkiej ziemi nie musi być najlepszym rozwiązaniem na gładkim parkiecie czy mokrych płytkach.

To ten sam sposób myślenia, który stosujemy przy innych elementach dziecięcego buta: więcej nie oznacza automatycznie lepiej. Więcej ocieplenia nie zawsze oznacza lepszy but zimowy, membrana nie zawsze jest potrzebna, a większy bieżnik nie zawsze zwiększa bezpieczeństwo.

Czy but z bieżnikiem musi być gruby i sztywny?

Nie. I to jest jedna z rzeczy, które w nowoczesnych podeszwach dziecięcych widać bardzo dobrze.

Bieżnik można zbudować na cienkiej, elastycznej podeszwie. Co więcej, odpowiednie nacięcia i rozmieszczenie elementów bieżnika mogą pozwalać podeszwie zginać się w różnych kierunkach.

Dlatego kiedy oglądamy but terenowy, nie oceniamy go tylko z boku. Bierzemy go do ręki, zginamy w przedniej części, skręcamy i sprawdzamy, jak zachowuje się cała konstrukcja.

Można połączyć czucie podłoża z ochroną przed kamieniami i nierównościami. Niektóre firmy stosują również dodatkowe cienkie warstwy zwiększające odporność podeszwy na przebicie. Vivobarefoot opisuje np. swoją warstwę Pro5 jako zwiększającą odporność na przebicie bez konieczności robienia grubej podeszwy; producent jednocześnie uczciwie zaznacza, że cienka podeszwa nie może być całkowicie odporna na przebicie.

To ważne również dlatego, że dziecko nie jest małym dorosłym w zmniejszonym bucie. Waży znacznie mniej, więc siły działające na podeszwę podczas chodzenia są mniejsze niż u dorosłego. Nie musimy automatycznie przenosić na dziecko własnego wyobrażenia o tym, jak gruba podeszwa jest potrzebna do ochrony stopy na kamieniach.

Jakie buty dla dziecka w góry?

To jedno z pytań, które słyszymy bardzo często: „jedziemy z dzieckiem w góry - jakie specjalne buty powinniśmy kupić?"

A nasza odpowiedź często brzmi: być może wcale nie potrzebujecie specjalnych.

Większość rodzinnych wycieczek z małym dzieckiem to kilka godzin chodzenia po leśnej albo górskiej ścieżce: ziemia, korzenie, trochę kamieni, czasem błoto. To naturalne podłoże, po którym dzieci bardzo dobrze potrafią się poruszać.

W takich warunkach dobry, elastyczny but z odpowiednim bieżnikiem może sprawdzić się świetnie bez sztywnej podeszwy, usztywnionej kostki i konstrukcji przypominającej dorosły but trekkingowy.

W naszym sklepie widzimy to regularnie. Dzieci chodzą po górach w zwykłych modelach Froddo z podeszwą Extra Grip albo w terenowych Vivobarefoot i w typowych warunkach rodzinnej wycieczki niczego więcej nie potrzebują.

Oczywiście „góry" mogą oznaczać bardzo różne rzeczy. Inaczej przygotujemy dziecko na letni spacer po łatwym beskidzkim szlaku, inaczej na długi dzień w mokrym, skalistym terenie, a jeszcze inaczej na zimową wycieczkę.

Dlatego zamiast pytać:

„Czy to jest but górski?"

wolimy zapytać:

„Gdzie konkretnie będziecie chodzić?"

Na zwykłą letnią wycieczkę często wystarczy lekki but dobrze trzymający się stopy, z bieżnikiem i podeszwą odporną na nierówności. Na mokry teren dochodzi kwestia ochrony przed wodą. Na zimę - temperatura, śnieg i zachowanie podeszwy na mrozie.

Specjalistyczność buta powinna wynikać z warunków, a nie z samego faktu, że jedziemy w góry.

Trzy różne podeszwy, które dobrze pokazują możliwości konstrukcji

Nie tworzymy rankingu „najlepszych podeszew". Te trzy przykłady dobrze pokazują natomiast, jak różnymi drogami można dojść do dobrej przyczepności bez robienia dziecięcego buta sztywnym i ciężkim.

Froddo Extra Grip - terenowa zdolność bez „terenowego buta"

Extra Grip bardzo lubimy właśnie dlatego, że nie jest podeszwą zarezerwowaną dla jednego specjalnego modelu górskiego.

Froddo stosuje ją w wielu swoich butach barefoot na różne pory roku. Producent opisuje Extra Grip jako swoją najbardziej elastyczną podeszwę, zapewniającą trakcję i zginającą się swobodnie w różnych kierunkach.

I to dobrze pokrywa się z naszym doświadczeniem.

To podeszwa, która dobrze sprawdza się w zwykłym życiu aktywnego dziecka, ale bez problemu zabieramy ją również na leśne ścieżki czy rodzinne wycieczki w góry. Nie musimy mieć osobnej pary „butów trekkingowych", żeby dostać przyczepność potrzebną na naturalnym podłożu.

Vivobarefoot Trail - but projektowany już wyraźnie pod teren

W modelach Trail konstrukcja jest bardziej świadomie terenowa.

W dziecięcym Primus Trail producent stosuje cienką bazę podeszwy z wielokierunkowymi wypustkami przeznaczonymi do zróżnicowanego podłoża. Podeszwa ma zapewniać trakcję na kamieniach i naturalnym terenie, ale zachować charakterystyczną dla barefoot elastyczność i czucie podłoża.

To dobry przykład na to, że słowo „terenowy" nie musi oznaczać „sztywny".

Vibram w Primigi - cienka podeszwa może być techniczna

Jeszcze inne rozwiązanie znajdziemy w części barefootowych modeli Primigi z podeszwami Vibram.

Primigi opisuje te podeszwy jako cienkie, elastyczne, trwałe i zapewniające przyczepność. W aktualnej kolekcji Vibram występuje zarówno w lekkich sneakersach, jak i modelach z GORE-TEX-em.

To kolejny dobry przykład tego, że techniczna podeszwa nie musi być dużym kawałkiem twardej gumy.

Przy okazji warto uporządkować jedno pojęcie: Vibram nie jest nazwą jednego materiału ani jednego rodzaju bieżnika. To producent bardzo różnych podeszew i mieszanek. Samo logo Vibram nie odpowiada więc jeszcze na pytanie, jak konkretny but będzie pracował.

Śnieg a lód - to nie jest to samo

W tabelach dotyczących przyczepności często pojawia się jedna pozycja: „śnieg i lód". My wolimy je rozdzielać.

Na śniegu bieżnik ma bardzo konkretne zadanie. Wypustki mogą zagłębić się w warstwę śniegu i zwiększyć trakcję. Dlatego w śniegowcach dziecięcych wyraźny profil podeszwy ma dużo sensu.

Z tego samego powodu bieżnik jest zimą jednym z kryteriów przy wyborze butów zimowych dla dzieci.

Na lodzie sytuacja jest inna.

Gładka, zamarznięta powierzchnia nie daje wypustkom czegoś, w co mogłyby się normalnie zagłębić. Wtedy bardzo duże znaczenie ma również materiał podeszwy i jego zachowanie w niskiej temperaturze.

Ciekawym przykładem jest Reima Talvella. To barefootowy zimowy but z cienką, elastyczną podeszwą, którą producent projektuje specjalnie także pod przyczepność na mokrym lodzie. Reima podaje 6 mm podeszwy plus bieżnik - czyli ponownie: zimowa ochrona i przyczepność nie muszą oznaczać grubej, sztywnej konstrukcji.

Nie wyciągamy jednak z tego wniosku, że istnieje but, w którym dziecko może bezpiecznie biegać po każdym lodzie.

Czy na lodzie wystarczy dobra podeszwa?

Nie.

Na lodzie po prostu trzeba uważać. Żaden zwykły bieżnik nie daje gwarancji, że dziecko się nie poślizgnie.

A jeśli wybieramy się zimą w góry i spodziewamy się oblodzonego szlaku, rozwiązaniem nie powinno być szukanie coraz cięższego i sztywniejszego buta.

Do chodzenia po lodzie i zmrożonym śniegu istnieją raczki również w dziecięcych rozmiarach. Przykładowo Snowline produkuje wersję Kids od rozmiaru 26, a Yate dziecięce modele 26-35 przeznaczone do łatwego terenu, lodu i zmrożonego śniegu. Producent Yate wyraźnie zaznacza przy tym, że nie są to raki do alpinizmu.

To dla nas sensowniejsza logika:

na co dzień wybieramy lekki i elastyczny but odpowiedni dla dziecka, a dodatkowy sprzęt dokładamy wtedy, kiedy warunki rzeczywiście tego wymagają.

Nie próbujemy budować jednego buta, który będzie jednocześnie idealny do szkoły, błota, skał, śniegu i lodu.

Jaki bieżnik do miasta, szkoły i przedszkola?

Najczęściej niezbyt agresywny.

Na twardym, równym podłożu duże terenowe wypustki mają po prostu mniej do roboty. Ważniejsze jest to, jak zachowuje się cała podeszwa: czy jest elastyczna, czy jej mieszanka daje rozsądną przyczepność i czy dziecko swobodnie się w niej porusza.

Dotyczy to szczególnie kapci i butów do przedszkola. Dziecko kilka godzin dziennie biega w nich po twardej podłodze, kuca, klęka i wstaje. Głęboki „górski" bieżnik niczego tutaj nie poprawia.

Podobnie jest z codziennymi butami do szkoły czy zwykłymi butami dziecięcymi. Nie szukamy w nich maksymalnej możliwej trakcji. Szukamy podeszwy odpowiedniej do rzeczywistych warunków.

Jeżeli dziecko po szkole codziennie biegnie prosto do lasu - nasze kryteria się zmienią.

I właśnie dlatego nie lubimy wybierać butów z tabeli parametrów.

Co warto zapamiętać

1.   Bieżnik dobieramy do nawierzchni, a nie „na wszelki wypadek". Najbardziej przydaje się na miękkim i luźnym podłożu: błocie, śniegu, trawie i naturalnych ścieżkach.

2.   Mocny bieżnik nie wymaga grubej i sztywnej podeszwy. Współczesne konstrukcje barefoot potrafią łączyć dużą elastyczność, czucie podłoża, ochronę i naprawdę sensowną trakcję.

3.   Dziecko zwykle nie potrzebuje specjalnego ciężkiego buta tylko dlatego, że jedzie w góry. Na typową rodzinną wycieczkę dobry codzienny albo terenowy barefoot z odpowiednim bieżnikiem często w zupełności wystarczy.

4.   Śnieg i lód to różne warunki. Bieżnik pomaga na śniegu, ale na lodzie nie daje gwarancji przyczepności. Przy oblodzonych zimowych trasach istnieją również raczki w rozmiarach dziecięcych.

5.   Nie oceniamy podeszwy samym wzrokiem. Zginamy ją, skręcamy i patrzymy, jak pracuje cały but. Wielkie wypustki nie zrobią z kiepskiej podeszwy dobrej.

Najważniejsza zasada jest więc taka sama jak przy membranie, ociepleniu czy grubości podeszwy: technologia ma rozwiązywać konkretny problem.

Jeżeli dziecko chodzi po błocie - wykorzysta bieżnik. Jeśli spędza weekend na górskich ścieżkach - warto go mieć. Jeśli codziennie przechodzi chodnikiem sto metrów z samochodu do szkoły, duża terenowa podeszwa prawdopodobnie nie daje mu niczego, czego rzeczywiście potrzebuje.

Napisz do nas

Jeśli szukasz butów na konkretny wyjazd albo zastanawiasz się, czy zwykłe buty dziecka wystarczą w góry, napisz do nas.

Powiedz, gdzie jedziecie, o jakiej porze roku i jak wyglądają Wasze wycieczki. To mówi nam dużo więcej niż samo „potrzebuję butów trekkingowych".

Większość modeli oglądamy, zginamy i porównujemy fizycznie, więc możemy podpowiedzieć nie tylko, który ma większy bieżnik, ale również jak podeszwa faktycznie pracuje.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Kiedy dziecku potrzebna jest podeszwa z bieżnikiem?

Wyraźniejszy bieżnik przydaje się przede wszystkim na błocie, mokrej trawie, śniegu, leśnych ścieżkach i innym luźnym lub nierównym podłożu. Na suchym chodniku i na sali głęboki bieżnik zwykle nie jest potrzebny.

Czy większy bieżnik oznacza, że but mniej się ślizga?

Nie zawsze. Przyczepność zależy również od materiału podeszwy, temperatury, rodzaju nawierzchni, kształtu wypustek i konstrukcji całego spodu. Bieżnik trzeba dobierać do podłoża.

Czy but z mocnym bieżnikiem musi być sztywny?

Nie. Istnieją bardzo elastyczne podeszwy barefoot z wyraźnym bieżnikiem przeznaczonym do naturalnego terenu. Dobrymi przykładami są Froddo Extra Grip, terenowe podeszwy Vivobarefoot czy niektóre podeszwy Vibram stosowane przez Primigi.

Jakie buty kupić dziecku w góry?

Na typową kilkugodzinną rodzinną wycieczkę zwykle nie trzeba automatycznie kupować ciężkich, sztywnych butów trekkingowych. Ważniejsze jest dobre dopasowanie, stabilne trzymanie na stopie, elastyczna podeszwa oraz bieżnik odpowiedni do nawierzchni. Trudniejszy teren, zima albo wielogodzinne chodzenie w mokrych warunkach mogą wymagać bardziej specjalistycznego modelu.

Czy buty barefoot nadają się dla dziecka w góry?

Tak, jeśli konkretny model jest odpowiedni do terenu. But barefoot może mieć wyraźny bieżnik, trwałą podeszwę i dodatkową ochronę przed kamieniami, a jednocześnie pozostawać elastyczny.

Jaki bieżnik jest najlepszy na śnieg?

Na śniegu dobrze sprawdza się wyraźniejszy profil, którego wypustki mogą zagłębić się w podłoże. Ważne jest również to, żeby materiał podeszwy zachowywał odpowiednią elastyczność w niskiej temperaturze.

Jaki bieżnik jest najlepszy na lód?

Nie ma zwykłego bieżnika, który zapewnia pewną przyczepność na lodzie. Istnieją specjalne mieszanki i konstrukcje zimowych podeszew, ale na mocno oblodzonych trasach potrzebna jest przede wszystkim ostrożność, a w terenie można zastosować odpowiednio dobrane raczki.

Czy dzieci mogą chodzić w raczkach?

Tak. Istnieją raczki przeznaczone specjalnie dla dzieci i dostępne już w małych rozmiarach obuwia. Trzeba dobrać je do rozmiaru buta i rodzaju trasy oraz pamiętać, że lekkie raczki turystyczne nie są sprzętem alpinistycznym.

Źródła

Materiały producentów

•    Froddo - dokumentacja podeszwy Extra Grip oraz kolekcji Barefoot. Producent opisuje Extra Grip jako bardzo elastyczną podeszwę zapewniającą trakcję i możliwość zginania w różnych kierunkach.

•    Vivobarefoot - dane dotyczące dziecięcej podeszwy Outdoor Adventure w modelach Primus Trail oraz technologii Pro5 zwiększającej odporność cienkich podeszew na przebicie.

•    Primigi - materiały dotyczące dziecięcych modeli barefoot i cienkich, elastycznych podeszew Vibram.

•    Reima - opis modelu Talvella z cienką, elastyczną podeszwą projektowaną pod przyczepność również na mokrym lodzie.

•    Snowline i Yate - specyfikacje raczków przeznaczonych do obuwia dziecięcego i łatwego oblodzonego terenu.

Materiały eksperckie

Materiały eksperckie Bosej Stópki: wieloletnie doświadczenie w selekcji obuwia dziecięcego, sprawdzanie konstrukcji podeszew podczas wyboru kolekcji oraz obserwacje z przymiarek i rozmów z rodzicami w sklepie stacjonarnym w Gliwicach.